Wybitni artyści i historyczny rozwój form malarstwa włoskiego

Jak już wiadomo, przełom renesansu dokonał się w malarstwie florenckim i sieneńskim. Florencja utrzymała przodownictwo w sztuce przez cały wiek XV. Obok niej znaczenie miały ośrodki w Padwie, Umbrii i Wenecji. Od Giotta kolejne przemiany w malarstwie Odrodzenia dokonywały się dzięki działalności wybitnych jednostek. Ogromne znaczenie dla rozwoju malarstwa plafonowego ma jego fresk na suficie Camera dei Sposi w pałacu Gonzagów w Mantui. Artysta stworzy! iluzjonistyczną architekturę, stanowiącą przedłużenie rzeczywistej: poprzez malowany gzyms wychylają się postaci ujęte w gwałtownych skrótach od dołu, zaglądając jakby do wnętrza komnaty, za nimi błękitne niebo sugeruje nie-skończoną przestrzeń. Artysta zastosował tu nowy rodzaj perspektywy - skośną. W badaniach nad perspektywą posunął się najdalej ze wszystkich piętnastowiecznych mistrzów - sformułował perspektywę opartą na dwóch punktach zbiegu na horyzoncie. W doświadczeniach nad perspektywą i w iluzjonizmie w malarstwie ściennym stał się prekursorem zdobyczy baroku. Swoje doświadczenia ujął także w formę traktatu. Wyjątkowo piękny pejzaż Umbrii, rozległy, pełen światła i powietrza, wydał artystów poświęcających więcej uwagi problemom koloru. Między innymi ze szkoły umbryjskiej pochodził Piętro di Cristoforo Vannucci - Perugino, u którego kształcił się Rafael.